Evde Oturan Her Gence 19 Bin Lira Maaş mı Verilecek? NİUP’un Gerçek Kapsamı

SMMM – Bağımsız Denetçi Selma Çalışır, sosyal medyada yayılan “Evde oturan, çalışmayan gençlere 19 bin TL maaş verilecek” iddiasının gerçeği tam olarak yansıtmadığını belirterek, NEET İşgücü Uyum Programı’nın (NİUP) kapsamını ve ekonomik etkilerini değerlendirdi.

Sosyal medyada son dönemde yayılan “Evde oturan, çalışmayan gençlere 19 bin TL maaş verilecek” şeklindeki paylaşımlar, uygulamanın kapsamına ilişkin tartışmaları beraberinde getirdi. Ancak söz konusu program, herhangi bir faaliyette bulunmadan gençlere sürekli maaş bağlanmasını veya karşılıksız sosyal yardım yapılmasını öngörmüyor.

Uygulamanın resmi adı NEET İşgücü Uyum Programı (NİUP). NEET kavramı, eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde bulunmayan gençleri ifade ediyor. Program, İŞKUR’un “Gençliğin Üretim Çağı–GÜÇ” olarak adlandırdığı genç istihdam hamlesinin bir parçası olarak uygulanıyor.

Program ne zaman başladı?

Programın tanıtımı 6 Ocak 2026 tarihinde yapıldı ve uygulama fiilen başladı. Ülke genelinde tek bir başlangıç tarihi bulunmuyor. Programlar, İŞKUR ile kamu kurum ve kuruluşları arasında yapılan iş birliklerine göre il ve kurum bazında açılıyor. Bu nedenle her ilanın başvuru ve başlangıç tarihleri farklılık gösterebiliyor.

İŞKUR’un Ağustos 2026 verilerine göre NİUP kapsamında 2 bin 976 program düzenlendi ve 54 bin 347 genç programdan yararlandı. Programın üç yıllık hedefi ise toplam 450 bin gence ulaşmak.

Başvurular, açık ilan bulunması halinde İŞKUR e-Şube üzerindeki “NEET İUP İlan Arama” ekranından yapılıyor. Başvuru için İŞKUR’a kayıtlı olmak gerekiyor.

19 bin 250 TL nasıl hesaplanıyor?

Program kapsamında gençlere aylık sabit bir maaş bağlanmıyor. Ödeme, programa fiilen katılım sağlanan gün sayısı üzerinden hesaplanıyor.

• Günlük ödeme: 1.375 TL

• Haftalık katılım: En fazla 3 gün

• Ayda 14 gün katılım halinde: 1.375 × 14 = 19.250 TL

Dolayısıyla sosyal medyada kullanılan “19 bin lira maaş” ifadesi teknik olarak gerçeği tam olarak yansıtmıyor. Söz konusu 19 bin 250 TL, tam katılım sağlanan bir ayda ulaşılabilecek azami katılım ödemesi niteliğinde.

Devamsızlık yapılması veya daha az gün görevlendirme bulunması halinde ödenecek tutar da buna göre azalıyor.

Program kapsamında genel sağlık sigortası ile iş kazası ve meslek hastalığı primleri de devlet tarafından karşılanıyor.

Kimler başvurabiliyor?

Programın genel çerçevesinde yararlanıcılarda aranan başlıca şartlar şöyle:

• Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,

• 18 yaşını tamamlamış olmak,

• İŞKUR’a kayıtlı bulunmak,

• Eğitimde veya istihdamda olmamak,

• Başvurudan önceki son bir ay içerisinde sigortalı olarak çalışmamış olmak,

• Yaşlılık veya malullük aylığı almamak,

• Başka bir aktif işgücü programı ya da işsizlik sigortası programından yararlanmamak,

• Belirlenen hane geliri şartını karşılamak,

• İŞKUR tarafından açılan ilana süresi içerisinde başvurmak.

İşgücü Uyum Programı’nın genel mevzuatında, aynı adreste yaşayanların toplam gelirine ilişkin bir hane geliri kriteri de bulunuyor.

2026 yılında yayımlanan uygulama ilanlarında, toplam hane gelirinin net asgari ücretin iki katını aşmaması, yani aylık 56 bin 151 TL’nin altında olması şartının uygulandığı görülüyor. Ancak adayların başvuracakları NİUP ilanındaki özel şartları ayrıca kontrol etmeleri gerekiyor.

Gençler program kapsamında ne yapacak?

NİUP, katılımcıların evlerinde oturarak ödeme alacağı bir sistem olarak uygulanmıyor. Gençler, kamu kurumlarıyla yürütülen yarı zamanlı programlarda çeşitli faaliyetlerde görev alabiliyor.

Bu faaliyetler arasında;

• laboratuvar çalışmaları,

• enerji projeleri,

• bilişim altyapısı,

• araştırma faaliyetleri,

• çevre ve sosyal hizmetler,

• kamusal alanların desteklenmesi

gibi alanlar bulunuyor.

Bunun yanı sıra katılımcılara iş arama teknikleri, finansal okuryazarlık, iletişim, çalışma disiplini ve yaşam becerileri gibi alanlarda eğitimler veriliyor.

Programın temel amacı belirli bir kadroya sürekli personel almak değil, işgücü piyasasından uzaklaşmış gençlerin çalışma hayatına geçişini kolaylaştırmak olarak ifade ediliyor.

NİUP emeklilik hakkı sağlıyor mu?

Program, klasik anlamda bir iş sözleşmesine dayalı kadrolu veya sürekli istihdam modeli değil.

Katılımcılar, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 5. maddesi kapsamında kursiyer statüsünde sigortalı sayılıyor.

Program kapsamında ödenen primler ağırlıklı olarak;

• genel sağlık sigortası,

• iş kazası,

• meslek hastalığı

güvencelerini kapsıyor.

Uzun vadeli sigorta kolları bakımından normal bir çalışan gibi prim yatırılmadığından, program süresi kural olarak tam kapsamlı emeklilik primi ödenen standart çalışma süresiyle aynı kabul edilmiyor.

Ayrıca NİUP, katılımcılara program sonrasında sürekli iş veya kamu kadrosu garantisi vermiyor. Programın hukuki dayanağını ise 29 Ağustos 2024 tarihli İşgücü Uyum Programı Yönetmeliği oluşturuyor.

Programın ekonomik ve sosyal etkisi ne olabilir?

Eğitimde ve istihdamda bulunmayan gençlerin yüksek olması, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda makroekonomik bir sorun olarak değerlendiriliyor.

Gençlerin uzun süre çalışma hayatının dışında kalması; mesleki becerilerin körelmesi, gelir bağımlılığı, sosyal dışlanma ve kayıt dışı çalışma gibi sorunları beraberinde getirebiliyor.

Bu açıdan NİUP, doğru uygulandığı takdirde gençlerin çalışma hayatıyla yeniden bağ kurmasını hedefleyen bir aktif işgücü politikası olarak öne çıkıyor.

Programın dikkat çeken yönlerinden biri ise gençlere yalnızca gelir desteği sağlamak yerine iş deneyimi ve çalışma disiplini kazandırmayı amaçlaması.

Ancak programın kalıcı başarısı için üç temel unsur önem taşıyor:

1. Katılımcıların gerçek ve üretken faaliyetlerde görevlendirilmesi,

2. Seçimlerin şeffaf ve objektif kriterlere göre yapılması,

3. Program sonrasında gençlerin kalıcı ve kayıtlı istihdama geçebilmesi.

Programın yalnızca geçici bir gelir aktarımına dönüşmesi halinde genç işsizliğini kalıcı olarak azaltması mümkün olmayabilir. Bunun yanında katılımcıların kamu kurumlarındaki asli ve sürekli işlerde düşük maliyetli geçici iş gücü olarak kullanılması da tartışma konusu olabilir. Böyle bir uygulamanın kadrolu istihdamın ikamesi ve sosyal güvenlik haklarının zayıflaması gibi riskler yaratabileceği belirtiliyor.

Sonuç: “19 bin TL maaş” değil, katılım ödemesi

Özetle, NİUP kapsamında evinde oturan her gence karşılıksız olarak 19 bin TL maaş verilmesi söz konusu değil.

Eğitimde ve istihdamda bulunmayan, ilgili ilan şartlarını taşıyan ve İŞKUR tarafından açılan programa kabul edilen gençlere, programa fiilen katıldıkları günler üzerinden günlük 1.375 TL ödeme yapılıyor. Aylık 19.250 TL ise herkes için garanti edilen sabit bir maaş değil; belirli sayıda katılım günü üzerinden ulaşılabilecek azami tutar.

Dolayısıyla programın temel amacı gençleri “evde oturmaya teşvik eden bir maaş” sağlamak değil; eğitim, üretim ve istihdamla yeniden buluşturmak.

Programın gerçek başarısının ise dağıtılan toplam para miktarından çok, programdan yararlanan gençlerin sonrasında kalıcı, kayıtlı ve nitelikli istihdama ne ölçüde geçebildiğiyle değerlendirilmesi önem taşıyor.